Thơ vui kẹt xe và mưa ngập là cách người đi đường tự an ủi mình sau những buổi chiều nhích từng chút trên phố. Dưới đây là sáu bài thơ tự sáng tác về giờ tan tầm, đèn đỏ, cơn mưa bất chợt và chiếc áo mưa luôn vắng mặt đúng lúc cần, viết để cười cho nhẹ đầu chứ không chê thành phố nào hay trách ai.
Ai sống ở đô thị Việt Nam cũng có vài kỷ niệm với kẹt xe và ngập nước. Những kỷ niệm ấy mệt khi đang trải qua, nhưng kể lại thì thường thành chuyện cười. Các bài dưới đây không nhắc tên con phố, quận phường hay thành phố cụ thể nào, để ai đọc cũng thấy đường về nhà mình trong đó. Mỗi bài kèm ghi chú; phần cuối là vài lưu ý an toàn, vì cười thì cười, đi đường vẫn phải cẩn thận.
Hai bài về giờ tan tầm
Hai bài đầu dành cho buổi chiều tan sở, khi cả thành phố cùng về một lúc. Cả hai đều phóng đại vừa phải để vui mà vẫn thật.
1. Tan tầm
Sáu giờ tan sở ra về
Đường đông như hội, xe thề không lăn
Nhích từng gang tấc băn khoăn
Cậu bên cạnh đã thuộc văn bài chiều
Mặt trời lặn mất bao nhiêu
Về tới cổng, trăng đã treo đỉnh đầu
Chi tiết đắt nhất của bài là cậu học trò đi bên cạnh, tranh thủ lúc kẹt xe mà học thuộc cả bài văn. Một hình ảnh phóng đại để nói thời gian kẹt xe dài tới mức nào, mà không cần đưa ra con số. Câu cuối khép lại bằng mặt trăng, một cách nói buồn cười cho chuyện về muộn.
Bài hợp gửi cho người nhà khi đang kẹt xe, như một lời báo "về muộn" dễ thương hơn tin nhắn thường.
2. Bản đồ chỉ đường
Điện thoại chỉ lối đường cong
Né chỗ kẹt, lượn lòng vòng ba khu
Hẻm sâu, hẻm hẹp, mịt mù
Vòng ra đúng chỗ ù ù còi xe
Ai từng nghe theo ứng dụng chỉ đường để né kẹt xe đều biết cảm giác này: đi vòng qua bao nhiêu hẻm nhỏ rồi trồi ra đúng chỗ cũ. Bài bốn câu, cú chốt gọn trong chữ "đúng chỗ". Đọc với giọng hơi cam chịu, người nghe sẽ cười vì nhận ra mình.
Hai bài về mưa và nước ngập
Hai bài tiếp theo dành cho mùa mưa. Mưa ngập là chuyện mệt và đôi khi nguy hiểm, nên bài thơ chỉ cười cái cảnh, không coi nhẹ chuyện an toàn.
3. Phố hoá sông
Chiều mưa to một trận
Phố hoá thành dòng sông
Xe máy thành thuyền nhỏ
Dắt bộ, quần xắn cong
Mẹ hỏi: "Sao ướt sũng?"
"Con mới học bơi xong
Hồ bơi dài cả phố
Lại miễn phí, mẹ trông!"
Bài năm chữ biến một buổi chiều ngập nước thành chuyến phiêu lưu: phố là sông, xe là thuyền. Khổ hai là màn đối đáp với mẹ, người con trả lời bằng một câu đùa thay vì than thở. Cách nhìn ấy là tinh thần của cả bài: chuyện đã xảy ra rồi thì cười cho nhẹ.
Lưu ý khi đọc cho trẻ nhỏ nghe: nói thêm một câu rằng đây là chuyện đùa, nước ngập thật thì không được lội chơi, vì dưới nước có thể có hố sâu và dây điện.
4. Áo mưa
Cốp xe có sẵn áo mưa
Ba tháng nắng ráo, nắng trưa chang chang
Hôm nay để áo ở bàn
Ra đường trời đổ ầm vang cả chiều
Đây là "định luật áo mưa" mà ai cũng từng gặp: mang theo cả mùa thì trời không mưa, để quên đúng một hôm thì mưa như trút. Bài chỉ bốn câu, cú chốt nằm ở chữ "cả chiều", như thể trời cố tình chờ. Hợp gửi cho bạn bè vào đúng buổi chiều mưa bất chợt.
Hai bài về đèn đỏ và chuyện kẹt mà vẫn vui
Hai bài cuối nói về những phút chờ đợi trên đường. Bài sau cùng là lời khuyên vui: kẹt xe thì không tránh được, nhưng tâm trạng thì mình chọn được.
5. Đèn đỏ
Đèn đỏ dài ghê
Đếm mãi chưa xanh
Ngắm mây, ngắm lá
Ngắm cả ngọn cành
Đèn vừa bật xanh
Còi kêu inh ỏi
Mải ngắm cây xanh
Quên đi, lại… đỏ!
Bài bốn chữ kể chuyện một người chờ đèn đỏ lâu tới mức quay sang ngắm cảnh, rồi ngắm say quá quên đi khi đèn xanh. Cú chốt "lại đỏ" quay về đúng điểm xuất phát. Bài cười chính người chờ, không trách ai bấm còi, và nhắc khéo rằng ở ngã tư thì nên chú ý đèn hơn là ngắm mây.
6. Kẹt xe thì cứ kẹt
Kẹt xe thì cứ kẹt
Bật nhạc nghe vài bài
Gọi điện về cho mẹ
Mẹ cười: "Nói chuyện dài!"
Kẹt xe thì cứ kẹt
Ngắm hoàng hôn đỏ hồng
Về muộn mười lăm phút
Lòng vẫn nhẹ như bông
Bài cuối đổi giọng: thay vì than, nhân vật chọn cách sống chung với kẹt xe. Lưu ý chi tiết "gọi điện về cho mẹ" chỉ hợp với người đang ngồi trên xe buýt hay xe của người khác lái, không phải người cầm lái.
Đây là bài hợp để kết một buổi đọc thơ về đường sá, vì sau những tiếng cười là một cách nhìn dễ chịu hơn.
Vì sao chuyện đường sá dễ thành thơ vui
Kẹt xe và mưa ngập là trải nghiệm chung của rất nhiều người ở cùng một thời điểm. Khi cả nghìn người cùng nhích trên một con đường, ai cũng có chuyện để kể, và chuyện nào cũng na ná nhau. Thơ vui gom những chuyện na ná ấy thành một hình ảnh, như "phố hoá dòng sông" hay "định luật áo mưa", để mọi người cùng gật đầu.
Đường sá còn là nơi có nhiều tình huống trớ trêu: nghe ứng dụng né kẹt lại vào đúng chỗ kẹt, mang áo mưa thì trời nắng. Trớ trêu là nguyên liệu tốt nhất của tiếng cười, vì nó cho thấy kế hoạch của con người luôn có lúc thua hoàn cảnh. Cười về điều đó giúp người ta bớt bực bội với chính mình.
Cuối cùng, kể chuyện kẹt xe bằng thơ giúp biến một trải nghiệm mệt mỏi thành một câu chuyện để chia sẻ. Người về muộn gửi một bài thơ thay vì một lời than, người ở nhà đọc xong bớt sốt ruột. Một chút hài hước trên đường về đôi khi đủ để buổi tối ở nhà vui hơn hẳn.
Đùa về kẹt xe, ngập nước sao cho không chê nơi nào
Chuyện đường sá dễ trượt sang chê bai thành phố, vùng miền hay những người làm công việc chung. Vài nguyên tắc để thơ vẫn vui mà không làm ai phật ý:
- Không nêu tên phố, quận, thành phố cụ thể. Ai ở đâu cũng có kẹt xe, có mưa ngập; nêu tên một nơi là biến chuyện chung thành lời chê nơi đó.
- Không so sánh vùng này với vùng kia. Kiểu đùa "ở chỗ này đường như sông, ở chỗ kia mới ra đường" dễ làm người ở nơi bị nhắc tới không vui.
- Không đùa về tai nạn, người bị thương. Kẹt xe có thể vui, tai nạn thì không bao giờ là chuyện để cười.
- Không biến bài thơ thành lời trách cơ quan, người làm công vụ. Thơ vui là để cười chung, góp ý về hạ tầng nên dành cho kênh phù hợp.
- Để nhân vật chính là người tự cười mình. Người quên áo mưa, người mải ngắm mây là người đáng cười, không phải người đi bên cạnh.
Giữ được những nguyên tắc này, một bài thơ kẹt xe có thể được gửi trong nhóm bạn ở nhiều tỉnh thành mà ai đọc cũng thấy đường về nhà mình, không ai thấy bị nhắm tới.
An toàn trước, cười sau
Thơ vui về đường sá chỉ nên đọc, nghe và gửi khi đã dừng xe hoặc khi đang ngồi ở ghế hành khách. Đọc tin nhắn, gõ phím hay gọi điện khi đang cầm lái xe máy hay ô tô là việc nguy hiểm, kể cả khi đang kẹt và xe chỉ nhích từng chút. Bài "Kẹt xe thì cứ kẹt" nhắc tới gọi điện cho mẹ là dành cho người không cầm lái.
Với mưa ngập, bài "Phố hoá sông" chỉ là một cách nhìn vui. Khi nước ngập sâu, dòng chảy mạnh hoặc không thấy mặt đường, tốt nhất là dừng lại ở chỗ cao, chờ nước rút hoặc đi đường khác. Dưới lớp nước có thể có hố, nắp cống mở hay dây điện, và không chuyến về nhà nào đáng để đánh đổi sự an toàn.
Nếu đọc những bài này cho trẻ con nghe, nên nói rõ phần nào là đùa. Trẻ dễ bắt chước nhân vật lội nước hay mải ngắm cây ở ngã tư. Một câu nhắc ngắn sau mỗi bài là đủ để tiếng cười đi cùng thói quen an toàn.
Đọc thơ đường sá ở đâu, gửi cho ai
Thơ về kẹt xe và mưa ngập có đất dùng rộng hơn người ta nghĩ, miễn là chọn đúng bài cho đúng người:
- Gửi người nhà khi về muộn: bài "Tan tầm" hoặc "Bản đồ chỉ đường", kèm một câu báo giờ về dự kiến. Người ở nhà đọc xong bớt sốt ruột, bữa tối đỡ căng.
- Nhóm bạn đi làm cùng tuyến đường: bài "Đèn đỏ" và "Áo mưa" là chuyện cả nhóm cùng trải qua, gửi đúng chiều mưa là cả nhóm cùng cười.
- Đồng nghiệp đến muộn vì kẹt xe: đọc bài "Kẹt xe thì cứ kẹt" để làm dịu không khí, thay vì trách móc. Người đến muộn đỡ ngại, cuộc họp bắt đầu nhẹ nhàng hơn.
- Lớp học, buổi sinh hoạt thiếu nhi: bài "Phố hoá sông" và "Đèn đỏ", kèm câu hỏi về an toàn giao thông sau mỗi bài.
- Chú thích ảnh hoàng hôn trên đường về: bốn câu cuối của "Kẹt xe thì cứ kẹt" là vừa một chú thích, chụp khi đã dừng xe an toàn.
Với người vừa trải qua một buổi chiều thật sự vất vả, như xe chết máy giữa nước ngập hay lỡ việc quan trọng vì kẹt, hãy hỏi thăm trước, thơ để sau. Tiếng cười chỉ đến đúng lúc khi người nghe đã sẵn sàng cười.
Câu hỏi thường gặp
Có nên gửi thơ vui về kẹt xe cho người nhà khi đang trên đường không?
Chỉ gửi khi đã dừng hẳn ở chỗ an toàn hoặc khi bạn là hành khách. Một bài thơ ngắn như "Tan tầm" là cách báo về muộn dễ thương, nhưng không đáng để bạn rời mắt khỏi đường khi đang cầm lái, kể cả lúc xe đang đứng yên giữa dòng.
Thơ vui về mưa ngập có làm người đang bị ảnh hưởng thấy bị xem nhẹ không?
Có thể, nếu gửi đúng lúc người ta đang khổ vì ngập. Nên chọn thời điểm sau khi mọi chuyện đã ổn, và chọn bài nhẹ như "Áo mưa" thay vì bài về nước ngập. Với người bị thiệt hại thật, một lời hỏi thăm luôn đúng hơn một bài thơ.
Vì sao không nên nêu tên thành phố trong thơ vui về giao thông?
Vì kẹt xe và ngập nước xảy ra ở nhiều nơi, nêu tên một nơi dễ biến bài thơ thành lời chê, làm người ở đó phật lòng. Để chung chung giúp bài thơ hợp với mọi người đọc, ai cũng thấy con đường của mình trong đó.
Có thể dùng thơ vui về giao thông trong lớp học không?
Có, nhất là khi kết hợp với bài học an toàn giao thông. Giáo viên đọc bài "Đèn đỏ" rồi hỏi học sinh nhân vật đã làm gì chưa đúng, hoặc đọc "Phố hoá sông" rồi nói về việc không lội nước ngập. Tiếng cười giúp học sinh nhớ bài lâu hơn.
Làm sao tự viết một bài thơ vui về đường đi làm?
Ghi lại một chuyện trớ trêu có thật trên đường đi làm tuần này, như quên áo mưa, đi vòng mà vẫn kẹt, đèn đỏ đúng lúc vội. Viết bốn câu: hai câu kể bối cảnh, hai câu kể cú trớ trêu. Đặt chi tiết bất ngờ nhất ở câu cuối cùng.
Thơ vui kẹt xe có hợp đăng mạng xã hội không?
Hợp, nhất là đăng kèm một tấm ảnh bầu trời hay hàng cây chụp lúc đã dừng xe an toàn. Tránh đăng ảnh rõ biển số, khuôn mặt người khác hoặc cảnh tai nạn. Bài ngắn bốn câu như "Áo mưa" hay "Bản đồ chỉ đường" là vừa một chú thích.