Thơ vui ngày Tết là những bài thơ ngắn về chuyện nhà nào cũng có trong mấy ngày cuối năm, đầu năm: dọn nhà ra cả đống đồ cũ, phong bao lì xì "mẹ giữ giùm", nồi bánh chưng ăn mãi không hết, họ hàng hỏi "bao giờ cưới". Dưới đây là sáu bài tự sáng tác, đọc khi cả nhà quây quần, viết lên thiệp hay gửi bạn bè chúc Tết đều hợp.
Tết là mùa sum họp, cũng là mùa của những tình huống lặp lại năm này qua năm khác, và chính sự lặp lại ấy làm chúng dễ thành chuyện cười. Các bài dưới đây cười cùng mọi người trong nhà chứ không cười ai: không chê người hỏi chuyện riêng, không trách mẹ giữ tiền lì xì, chỉ kể lại cho vui. Mỗi bài kèm ghi chú dịp đọc; phần cuối là cách đọc thơ khi họp mặt gia đình và mẫu tự chế thơ chúc Tết gửi bạn bè.
Hai bài về những ngày chuẩn bị Tết
Hai bài đầu nói về những ngày trước và trong Tết, khi cả nhà cùng làm việc chung. Đọc lúc đang dọn nhà hay ngồi bên bếp đều hợp.
1. Dọn nhà cuối năm
Hai mươi tám dọn nhà cửa
Lôi ra cả đống đồ xưa cất hoài
Cái hộp bánh, cái áo ngoài
Bỏ thì thương tiếc, để hoài thì đầy
Dọn từ sáng đến chiều nay
Rốt cuộc cất lại, bụi bay khắp nhà
Ai cũng từng có một buổi dọn nhà cuối năm như thế: lôi hết ra, tiếc từng món, rồi cất lại gần như y nguyên. Câu thứ tư mượn ý quen của câu nói dân gian "bỏ thì thương, vương thì tội", nói bằng lời mới. Cú chốt "bụi bay khắp nhà" vừa đúng vừa buồn cười: dọn cả ngày, kết quả là nhà bụi hơn.
Bài hợp đọc vào chiều hai mươi tám, hai mươi chín Tết khi cả nhà đang dọn dở, ai cũng sẽ dừng tay cười một lúc.
2. Bánh chưng ba ngày
Bánh chưng ba ngày Tết xanh
Mùng Một ăn thấy ngon lành, khen hoài
Mùng Hai rán lại, thêm khoai
Mùng Ba nhìn bánh, ngó ngoài ngõ xa
Mùng Bốn cả nhà kêu la
Mẹ cười: "Bánh vẫn còn ba chiếc đầy"
Bài kể hành trình của nồi bánh chưng theo từng ngày Tết, từ món ai cũng khen đến món ai cũng ngại. Mỗi cặp câu là một nấc: ăn luộc, rán lại, nhìn ra ngõ tìm món khác. Cú chốt thuộc về mẹ, người biết rõ nhất trong bếp còn bao nhiêu chiếc. Nhà nào gói nhiều bánh nghe bài này sẽ cười to nhất.
Hai bài về lì xì và những câu hỏi ngày Tết
Hai bài giữa dành cho mùng Một, mùng Hai, lúc họ hàng gặp nhau đông đủ. Cả hai đều để người nhỏ tuổi là nhân vật chính, vui và lễ phép.
3. Lì xì
Mùng Một sáng sớm
Áo mới tinh tươm
Chúc ông chúc bà
Giọng ngọt như đường
Phong bao vừa nhận
Mẹ bảo: "Mẹ cầm"
Cháu ngẫm một hồi:
"Mẹ cầm… mười năm?"
Chuyện "mẹ giữ giùm tiền lì xì" có lẽ là chuyện cười Tết quen nhất của nhiều thế hệ. Bài thơ bốn chữ kể lại bằng góc nhìn của đứa cháu: chúc ngọt, nhận phong bao, rồi tính nhẩm. Câu hỏi cuối vừa ngây thơ vừa tinh nghịch, mẹ nghe cũng phải cười.
Bài này để chính các bé đọc trong buổi họp mặt đầu năm là duyên nhất. Người lớn nghe xong, có khi còn lì xì thêm một phong bao "tự giữ".
4. Câu hỏi ngày Tết
Cô hỏi: "Bao giờ cưới?"
Chú hỏi: "Lương mấy đồng?"
Bác hỏi: "Học lớp mấy?"
Dì hỏi: "Có bồ không?"
Cháu cười, mời chén nước
Rồi lễ phép thưa đi:
"Năm nay cháu hỏi trước:
Mứt này ngon không dì?"
Bài năm chữ gom bốn câu hỏi quen thuộc của họ hàng ngày Tết vào một khổ, đọc liền một hơi nghe như cả nhà đang hỏi dồn. Khổ hai là cách đỡ khéo: cháu không trả lời, cũng không cáu, mà mời nước rồi hỏi ngược một câu vô hại về đĩa mứt. Bài vừa vui vừa gợi ý một cách lảng chuyện lịch sự cho người ngại bị hỏi.
Hai bài về đi chúc Tết và khi Tết đã qua
Hai bài cuối khép lại mùa Tết: một bài về những cuộc đi chúc no căng bụng, một bài về ngày phải quay lại nhịp thường.
5. Đi chúc Tết
Mùng Hai đi chúc mười nhà
Nhà nào cũng mời bánh, trà, hạt dưa
Ăn từ sáng đến quá trưa
Về nhà bụng chẳng còn thừa chỗ nao
Mẹ dọn cơm, hỏi: "Sao nào?"
Con xoa bụng bảo: "Con vào… nằm thôi!"
Đi chúc Tết nhà nào cũng được mời, từ chối thì ngại, nhận thì no. Bài thơ kể đúng cảnh đó và kết bằng một bữa cơm nhà không ai còn sức ăn. Đây là bài hợp đọc vào tối mùng Hai, mùng Ba, khi mọi người đều vừa qua một ngày như thế.
6. Tết qua
Tết qua nhanh quá
Mới đó mùng Ba
Đồng hồ báo thức
Lại kêu "đi nha!"
Bánh chưng còn nửa
Mứt còn lưng bình
Ví còn cái vỏ
Vẫn cười xinh xinh
Bài cuối là lời tạm biệt Tết bằng giọng vui. Khổ đầu là cái tiếc nuối khi chuông báo thức trở lại, khổ hai là bản kiểm kê sau Tết: bánh còn nửa, mứt còn lưng, ví chỉ còn vỏ. Câu kết "vẫn cười xinh xinh" giữ cho bài lạc quan. Gửi bài này vào nhóm chat cơ quan ngày đi làm lại đầu năm là đúng lúc nhất.
Vì sao Tết là mùa của thơ vui
Tết gom đủ mọi thế hệ về một mái nhà, và mỗi thế hệ có một góc nhìn riêng về cùng một chuyện. Trẻ con thấy Tết là lì xì, người trẻ thấy Tết là những câu hỏi khó, bố mẹ thấy Tết là nồi bánh chưng và căn nhà phải dọn, ông bà thấy Tết là con cháu đông đủ. Một bài thơ vui chạm vào chuyện chung ấy sẽ khiến cả mấy thế hệ cùng cười, điều không dễ làm trong ngày thường.
Tết cũng là dịp có nhiều nghi thức lặp lại, từ dọn nhà, gói bánh đến đi chúc. Những việc lặp lại năm nào cũng giống nhau rất dễ thành chuyện cười, vì ai cũng đoán trước được và ai cũng có kỷ niệm riêng. Thơ vui gọi tên những điều quen thuộc ấy, như "bỏ thì thương, để thì đầy" hay "mẹ cầm mười năm", và người nghe thấy năm nào mình cũng như thế.
Không khí ngày Tết vốn đã vui, mọi người cởi mở hơn, nên một bài thơ ngắn đọc giữa bữa cơm đầu năm thường được đón nhận nồng nhiệt. Đó cũng là cách nhẹ nhàng để con cháu thể hiện mình với ông bà, cô chú, thay cho những lời chúc đã thuộc lòng.
Đọc thơ vui khi họp mặt gia đình ngày Tết
Một tiết mục đọc thơ nhỏ có thể làm buổi họp mặt đầu năm nhớ lâu hơn. Vài gợi ý để tổ chức mà không mất công:
- Chọn hai hoặc ba bài, không nhiều hơn, để không lấn sang giờ ăn và chuyện trò.
- Giao mỗi bài cho một người: bé nhỏ đọc "Lì xì", người trẻ chưa lập gia đình đọc "Câu hỏi ngày Tết", mẹ hoặc bà đọc "Bánh chưng ba ngày".
- Đọc sau phần chúc Tết ông bà, khi mọi người đã ngồi vào mâm, chưa ăn no.
- Đổi chi tiết trong bài cho đúng nhà mình: số bánh nhà gói, món mứt nhà hay làm, cách xưng hô cô dì chú bác.
- Kết thúc bằng một lời chúc thật, để tiếng cười dẫn sang lời chúc chứ không thay thế nó.
Với bài "Câu hỏi ngày Tết", nên để người được hỏi nhiều nhất tự đọc. Khi chính họ đọc, các cô dì chú bác nghe sẽ cười và hiểu ý, năm đó có khi bớt hỏi hẳn. Nếu người khác đọc thay, dễ thành trêu người ta trước đông người.
Tự chế thơ chúc Tết vui gửi bạn bè
Thơ chúc Tết gửi bạn bè không cần dài, bốn câu lục bát là đủ. Cách dễ nhất là lấy một chuyện riêng của người nhận trong năm cũ rồi chúc ngược lại trong năm mới. Bạn hay trễ hẹn thì chúc năm mới đúng giờ, bạn hay quên ví thì chúc ví luôn đầy. Chi tiết riêng làm lời chúc khác hẳn những tin nhắn gửi hàng loạt.
Một ví dụ: Năm qua cậu hẹn rồi quên / Năm nay chúc cậu nhớ tên quán quen / Chúc cậu ví đầy, tim êm / Hẹn đâu đến đó, khỏi phiền gọi nhau. Bài vừa trêu nhẹ vừa chúc thật, bạn đọc xong sẽ nhắn lại ngay. Tránh chúc những điều nhạy cảm như chúc mau cưới, chúc tăng cân hay giảm cân, vì không biết người nhận đang nghĩ gì về chuyện đó.
Nếu gửi cho cả nhóm bạn, có thể viết một bài chung rồi thêm một câu riêng cho từng người ở cuối tin nhắn. Cách này vừa đỡ công vừa giữ được cảm giác lời chúc dành riêng cho mỗi người.
Mẹo đọc thơ Tết cho có duyên
Đọc chậm hơn giọng nói thường một chút. Ngày Tết nhà đông, tiếng nói cười lẫn nhau, đọc nhanh là mất chữ. Chậm lại một nhịp, rõ từng tiếng, đặc biệt ở các con số như "hai mươi tám", "mười nhà", "ba chiếc", vì đó thường là chỗ gây cười.
Ngừng một nhịp trước câu chốt. Ở bài "Lì xì", ngừng sau "Cháu ngẫm một hồi" rồi mới đọc "Mẹ cầm… mười năm?". Khoảng lặng ngắn cho người nghe kịp đoán, và tiếng cười đến đúng lúc câu chốt vang lên.
Nhìn đúng người khi đọc câu liên quan. Đọc "Mẹ cười: bánh vẫn còn ba chiếc đầy" thì nhìn về phía mẹ; đọc câu hỏi của cô, chú, bác, dì thì liếc nhẹ từng người với nụ cười. Ánh mắt biến bài thơ thành chuyện của nhà mình.
Đừng cười trước người nghe. Người đọc bật cười giữa chừng thì câu chốt mất sức. Giữ mặt tỉnh tới hết bài, sau đó cười cùng mọi người.
Câu hỏi thường gặp
Đọc thơ vui về câu hỏi ngày Tết có làm họ hàng phật lòng không?
Có thể, nếu đọc với giọng trách móc hoặc nhìn thẳng vào ai đó. Nên để người được hỏi tự đọc, giọng vui, và kết bằng câu mời nước lễ phép như trong bài. Mục đích là cùng cười về một thói quen chung, không phải phê bình người lớn.
Bài thơ Tết nào hợp cho trẻ nhỏ đọc?
Bài "Lì xì" và "Tết qua" viết theo thể bốn chữ, câu ngắn, dễ thuộc nhất. Cha mẹ có thể tập cho bé đọc vài lần trước Tết và thêm động tác chắp tay chúc ở câu "chúc ông chúc bà". Bé đọc xong thường được cả nhà khen và nhớ mãi.
Có nên viết thơ vui lên thiệp chúc Tết gửi đối tác không?
Với đối tác quen thân, một bài thơ vui nhẹ về năm mới là cách tạo ấn tượng tốt. Với đối tác mới hoặc trang trọng, nên dùng lời chúc chuẩn mực rồi thêm một câu thơ ngắn về sức khoẻ, may mắn. Tránh chuyện riêng tư như lương, cưới hỏi.
Làm sao để thơ chúc Tết không giống tin nhắn gửi hàng loạt?
Thêm một chi tiết riêng của người nhận trong năm qua: chuyến đi chung, thói quen hay trễ hẹn, món ăn cả hai thích. Chỉ một chi tiết như vậy là người nhận biết bài thơ viết cho riêng họ. Gửi kèm tên người nhận ở câu đầu cũng giúp lời chúc gần hơn.
Có thể đọc thơ vui trong đêm giao thừa không?
Được, nhưng nên chọn bài nhẹ và ngắn, đọc trước thời khắc giao thừa vài phút khi cả nhà đang chờ. Sau giao thừa là lúc chúc nhau chính thức, thơ vui có thể đọc tiếp nếu không khí còn vui. Bài "Dọn nhà cuối năm" hợp để tạm biệt năm cũ.
Thơ vui về lì xì có làm trẻ con hiểu sai về tiền không?
Bài thơ chỉ kể lại một chuyện vui quen thuộc, không khuyến khích đòi tiền. Cha mẹ có thể nhân dịp này nói chuyện với con về việc dùng tiền lì xì: để dành, mua sách, góp vào việc con thích. Như vậy tiếng cười đi cùng một bài học nhỏ.