Thơ vui làm bố mẹ là những bài thơ ngắn về chuyện nuôi con mà nhà nào có con nhỏ cũng gặp: dỗ con ngủ mà bố ngủ trước, cả bát cơm nguội mới xong hai thìa, con hỏi "vì sao trời xanh" làm bố mẹ bí, học toán lớp Ba mà bố làm sai. Dưới đây là sáu bài tự sáng tác, vui mà thương, đọc cho nhau nghe sau một ngày mệt hay ghi vào nhật ký nuôi con đều hợp.
Nuôi con là việc đầy những khoảnh khắc vừa mệt vừa buồn cười, và nhiều cha mẹ nói rằng chính tiếng cười giúp họ đi qua những đêm thức trắng. Các bài dưới đây cười bố mẹ nhiều hơn cười con: bố vụng, mẹ bí, cả hai cùng thua trước sự hồn nhiên của trẻ. Không bài nào chê trẻ hay so trẻ với nhau. Mỗi bài kèm ghi chú; phần cuối là cách dùng thơ vui với con, giữ thơ trong nhật ký nuôi con và vài lưu ý khi chia sẻ chuyện con lên mạng.
Hai bài về dỗ con ngủ và cho con ăn
Hai bài đầu nói về hai việc tốn sức nhất của những năm con còn nhỏ: dỗ ngủ và cho ăn. Cả hai đều để bố mẹ là người "thua" một cách đáng yêu.
1. Bố ru con
Bố ru con ngủ đêm qua
Ru ba mươi bận, bố mà ngủ say
Con ngồi dậy, vỗ hai tay
Kéo chăn đắp bố: "Ngủ ngay, bố à"
Mẹ vào nhìn cảnh trong nhà
Chẳng hay ai dỗ, ai là con đây
Bố nào từng ru con cũng biết cảnh này: hát đến lần thứ mấy chục thì chính mình ngủ trước. Bài thơ đẩy tình huống lên một bậc: con tỉnh táo kéo chăn đắp cho bố, bắt chước đúng giọng bố hay dỗ mình. Câu cuối của mẹ là câu hỏi mà nhà nào có con nhỏ cũng từng tự hỏi.
Bài hợp để mẹ đọc trêu bố, hoặc bố tự đọc trong buổi gặp các ông bố khác. Ai nghe cũng có một câu chuyện tương tự để kể.
2. Cho con ăn
Một thìa bay máy bay
Một thìa chạy tàu hoả
Một thìa kể chuyện cổ
Một thìa hát cả bài
Cả bát đã nguội rồi
Con mới xong hai miếng
Mẹ ăn nốt phần thừa
No thay con, thế thôi
Bài năm chữ liệt kê những "chiêu" cho con ăn quen thuộc: thìa thành máy bay, tàu hoả, kèm chuyện cổ tích và bài hát. Khổ hai là kết quả thật: bát nguội, con ăn hai miếng, mẹ ăn nốt. Câu cuối "no thay con" vừa buồn cười vừa thương, đúng tâm trạng của rất nhiều bà mẹ. Bài không trách con biếng ăn, chỉ cười cái cảnh cả nhà xoay quanh một bát cơm.
Hai bài về con hỏi khó và học bài cùng con
Hai bài giữa nói về những lúc bố mẹ bị con "kiểm tra" kiến thức. Chuyện cười ở đây luôn nghiêng về phía bố mẹ, còn trẻ thì được khen là ham hỏi, làm đúng.
3. Con hỏi
Con hỏi: "Vì sao trời xanh?"
Bố gãi đầu, nghĩ thật nhanh, nói liền
Con nghe gật gù, chưa yên
"Sao mây màu trắng, sao đêm màu đen?"
Bố rằng: "Hỏi mẹ cho quen"
Mẹ thì đang lén mở đèn tra mạng
Giai đoạn con hỏi "vì sao" liên tục là giai đoạn bố mẹ nào cũng nhớ. Bài thơ kể chuỗi câu hỏi nối nhau, bố bí thì đẩy sang mẹ, còn mẹ thì đang lén tra mạng. Cú chốt cho thấy bố mẹ cũng không biết hết, và điều đó hoàn toàn bình thường.
Bài này còn gợi một ý hay: khi con hỏi điều mình chưa biết, cùng con tìm hiểu là cách trả lời tốt nhất. Tra cứu cùng con biến câu hỏi khó thành một buổi học vui.
4. Học toán lớp Ba
Toán lớp Ba thôi
Bố ngồi giảng hoài
Con làm ra đúng
Bố làm ra sai
Mẹ vào xem thử
Lắc đầu bảo ngay:
"Hai bố con nhé
Mai học lại bài!"
Bài bốn chữ đảo vai thầy trò: bố giảng mãi, con làm đúng, bố làm sai. Câu chốt của mẹ xếp cả hai bố con vào cùng một "lớp học lại", vừa trêu bố vừa không chê con. Cha mẹ nào từng kèm con học sẽ nhận ra cảm giác bài toán lớp dưới bỗng khó hơn mình tưởng, vì cách dạy bây giờ khác thời mình đi học.
Hai bài về cuối tuần với con và ngày con lớn
Hai bài cuối đi từ những sáng cuối tuần bị con đánh thức tới ngày con lớn lên, ít hỏi hơn. Tiếng cười vẫn còn, nhưng thêm một chút bâng khuâng.
5. Cuối tuần với con
Cuối tuần định ngủ nướng thôi
Sáu giờ con nhảy lên ngồi bụng ba
Con đòi đi chơi thật xa
Bố nằm nhắm mắt, mắt nhoà gật đầu
Con mang mũ, nón, túi màu
Bố lết dậy, lại đi sau con mình
Kế hoạch ngủ nướng cuối tuần của bố mẹ có con nhỏ thường kết thúc lúc sáu giờ sáng. Bài thơ kể đúng cảnh ấy: con ngồi lên bụng bố, đòi đi chơi, chuẩn bị đồ đạc nhanh hơn bố. Câu cuối "lại đi sau con mình" có hai nghĩa đẹp: đi theo con ra cửa, và theo con lớn lên. Bài hợp làm chú thích cho tấm ảnh hai bố con đi chơi sáng cuối tuần.
6. Con lớn rồi
Hồi bé con hỏi mãi
Mẹ trả lời khản hơi
Giờ con lên cấp hai
Mẹ hỏi, con: "Dạ… thôi"
Mẹ cười, thở dài thượt
Lại nhớ thời khản hơi
Bài cuối chuyển từ cười sang thương. Hồi bé con hỏi suốt ngày làm mẹ khản cả giọng, lớn lên thì đến lượt mẹ hỏi, con chỉ đáp ngắn. Mẹ thở dài, rồi lại nhớ cái thời từng than mệt. Bài không trách con tuổi mới lớn, chỉ ghi lại một quy luật dễ thương của việc làm cha mẹ.
Đây là bài hợp để kết một buổi đọc thơ về con cái, hoặc để bố mẹ đọc cho nhau nghe khi con đã ngủ.
Vì sao thơ vui làm bố mẹ được chia sẻ nhiều
Nuôi con là trải nghiệm vừa riêng vừa chung. Mỗi đứa trẻ khác nhau, nhưng những tình huống như dỗ ngủ, cho ăn, con hỏi khó thì nhà nào cũng gặp. Khi đọc một bài thơ kể đúng cảnh nhà mình, cha mẹ thấy mình không đơn độc: hoá ra nhà ai cũng có một ông bố ngủ trước con, một bà mẹ ăn nốt bát cơm nguội.
Thơ vui còn giúp cha mẹ nhìn những lúc mệt mỏi bằng con mắt nhẹ nhàng hơn. Đêm thức dỗ con thì mệt thật, nhưng viết lại thành bốn câu lục bát thì sáng hôm sau đọc lên lại thấy buồn cười. Nhiều cha mẹ kể rằng việc ghi lại chuyện con bằng giọng vui giúp họ kiên nhẫn hơn trong những ngày khó.
Cuối cùng, thơ về con là món quà cho chính đứa trẻ sau này. Khi con lớn, đọc lại những bài thơ bố mẹ viết về mình lúc bé, con sẽ hiểu bố mẹ đã vất vả và đã vui thế nào. Đó là thứ không bức ảnh nào thay được.
Thơ vui về con cũng là cầu nối giữa các thế hệ. Ông bà đọc bài "Bố ru con" sẽ nhớ lại thời mình ru chính người bố ấy, và có khi kể thêm một chuyện cũ mà con cháu chưa từng nghe. Một bài thơ bốn câu gửi vào nhóm gia đình đôi khi mở ra cả một buổi tối ông bà kể chuyện ngày xưa nuôi con thế nào.
Dùng thơ vui với con: đọc cho con nghe và cùng con làm thơ
Thơ vui không chỉ để người lớn đọc cho nhau. Trẻ cũng thích nghe, nhất là khi trong bài có chính mình. Vài cách dùng đơn giản:
- Đọc trước giờ ngủ: bài "Bố ru con" đọc cho con nghe, con sẽ cười và có khi bắt chước kéo chăn đắp cho bố thật.
- Đọc trong bữa ăn: bài "Cho con ăn" giúp bữa cơm vui hơn, con có khi tự xúc thêm thìa để "mẹ khỏi ăn phần thừa".
- Cùng con đặt câu: bố mẹ đọc câu đầu, để con nghĩ câu tiếp theo. Không cần đúng vần, quan trọng là con được chơi với chữ.
- Đổi vai: để con đọc câu của mẹ hoặc bố trong bài "Học toán lớp Ba", con rất thích được làm người "chấm bài".
- Không biến thơ thành bài kiểm tra: không bắt con học thuộc, không chấm đúng sai, không so con với anh chị hay bạn bè.
Với trẻ nhỏ, những bài bốn chữ và năm chữ dễ nghe nhất vì nhịp ngắn như bài đồng dao. Đọc bằng giọng diễn, thêm tiếng động như tiếng máy bay, tiếng tàu hoả, con sẽ đòi nghe lại nhiều lần.
Giữ thơ vui trong nhật ký nuôi con và khi chia sẻ lên mạng
Một cuốn sổ nhỏ hoặc một ghi chú trên điện thoại để chép lại những bài thơ vui về con là kỷ niệm rất đáng giữ. Mỗi lần con có một câu nói ngây ngô hay một tình huống buồn cười, ghi ngay ngày tháng và vài câu thơ, đúng luật hay không cũng được. Vài năm sau, cuốn sổ ấy thành một cuốn truyện về tuổi thơ của con do chính bố mẹ viết.
Khi muốn chia sẻ thơ về con lên mạng xã hội, nên cân nhắc vài điều. Không đăng ảnh con kèm thông tin trường học, địa chỉ nhà hay tên đầy đủ. Tránh những bài kể chuyện con có thể ngượng khi lớn lên, như chuyện tè dầm hay khóc nhè. Với con đã đủ lớn để hiểu, hỏi con trước khi đăng. Thơ vui về con chỉ vui khi sau này chính con đọc lại cũng thấy vui.
Một ý nhỏ cho những gia đình có hai con trở lên: mỗi con nên có những bài thơ riêng, đừng để một đứa có cả cuốn sổ còn đứa kia chỉ có vài dòng. Trẻ rất nhạy với chuyện được quan tâm ít hay nhiều. Không cần bằng nhau từng bài, chỉ cần mỗi con khi lớn lên đều tìm thấy mình trong những trang ghi chép của bố mẹ.
Câu hỏi thường gặp
Có nên đọc thơ vui về con cái trước mặt con không?
Có, nếu bài cười bố mẹ nhiều hơn cười con, như sáu bài ở trên. Trẻ thích nghe chuyện về mình khi mình là nhân vật đáng yêu hoặc thông minh. Tránh đọc trước mặt con những bài kể lỗi của con trước đông người, vì trẻ dễ thấy xấu hổ.
Thơ vui làm bố mẹ có hợp để tặng vợ chồng mới có con không?
Rất hợp. Bài "Bố ru con" hoặc "Cho con ăn" chép vào thiệp tặng kèm quà mừng em bé sẽ làm bố mẹ trẻ cười và thấy được thấu hiểu. Nên chọn bài nhẹ, không nhắc chuyện thức đêm quá vất vả để không làm họ lo thêm.
Làm sao tự viết thơ vui về con mình?
Ghi lại một câu nói hoặc một hành động buồn cười của con trong ngày, rồi viết bốn câu: hai câu kể bối cảnh, hai câu kể điều con làm hoặc nói. Dùng đúng lời con nói nếu có thể, vì lời trẻ con thường đã rất có duyên sẵn.
Có nên đăng thơ về con lên mạng xã hội không?
Có thể, nhưng nên giữ kín thông tin cá nhân của con như trường học, nơi ở, tên đầy đủ, và tránh những chuyện con sẽ ngượng khi lớn. Với con lớn, hỏi ý con trước. Nhiều cha mẹ chọn chia sẻ trong nhóm gia đình riêng thay vì công khai.
Đọc thơ vui cho trẻ mấy tuổi thì hợp?
Trẻ từ khoảng hai, ba tuổi đã thích nghe thơ có nhịp và tiếng động. Bài bốn chữ, năm chữ hợp với trẻ nhỏ; trẻ lớn hơn có thể nghe lục bát và hiểu được cú chốt. Quan sát xem con có cười, có đòi nghe lại không để chọn bài phù hợp.
Thơ vui về tuổi mới lớn có làm con khó chịu không?
Có thể, nếu bài trêu con trước mặt bạn bè hoặc kể chuyện riêng của con. Bài "Con lớn rồi" viết từ góc nhìn của mẹ tự cười mình, nên nhẹ nhàng hơn. Với con tuổi mới lớn, đọc riêng hoặc để con tự chọn có muốn nghe không.