Mười truyện cười ông bà và cháu dưới đây kể những khoảnh khắc hai thế hệ cách nhau nửa thế kỷ gặp nhau: bà tập gọi video mà cháu chỉ thấy cái quạt trần, ông nhường cháu thắng cờ đến mức cháu xin được thua, bà gửi biểu tượng mặt khóc vì tưởng là mặt cười. Truyện tự viết, cười hiền, không lấy tuổi già làm trò chê.
Truyện về ông bà có một màu riêng: chậm, ấm và hay có chút khôn ngoan bất ngờ ở cuối. Ông bà trong truyện có thể lóng ngóng với điện thoại, nhưng thường là người nói câu sâu sắc nhất. Sau phần truyện có ghi chú về ranh giới giữa trêu tuổi già và chê tuổi già, cùng cách kể để chính ông bà cũng cười được.
Ông bà và chiếc điện thoại thông minh
1. Cái quạt trần nhà bà
Cháu đi học xa, bà tập gọi video. Lần nào máy kết nối, cháu cũng chỉ thấy trần nhà, cái quạt trần quay vù vù và đôi khi một góc cằm của bà. Cháu nói to: "Bà ơi, cháu chỉ thấy cái quạt thôi."
Bà vẫn giữ nguyên điện thoại, nói rất tự nhiên: "Thì quạt nhà bà đấy. Cháu xem nó còn chạy tốt không, năm ngoái bố cháu thay cánh mới." Cháu bật cười, ngồi ngắm cái quạt mười phút trong lúc nghe bà kể chuyện xóm. Từ đó, mỗi lần nhớ bà, cháu lại nhớ cái quạt trần.
2. Cảm ơn anh Google
Cháu cài cho ông ứng dụng tìm kiếm bằng giọng nói. Ông cầm máy, hắng giọng, nói rất lễ phép: "Chào anh. Nhờ anh chỉ giúp ông cách muối dưa cải cho giòn. Cảm ơn anh nhiều."
Cháu cười lăn, bảo ông nói ngắn thôi, máy hiểu được. Ông lắc đầu: "Người ta giúp mình thì mình phải cảm ơn." Tuần sau mẹ thấy đứa cháu sáu tuổi cầm điện thoại, nói: "Chào bạn, cho mình hỏi cá voi ngủ thế nào. Cảm ơn bạn nhé." Hỏi ra mới biết, cháu học ông.
3. Năm cái mặt khóc
Bà học dùng biểu tượng cảm xúc. Bà thích nhất cái mặt có hai dòng nước mắt, vì nghĩ đó là "cười chảy nước mắt". Sinh nhật cô út, bà gửi vào nhóm gia đình: "Chúc con gái sinh nhật vui vẻ" kèm năm cái mặt khóc nức nở.
Cả họ hoảng hốt, điện thoại reo liên tục: "Mẹ có sao không?", "Bà ơi bà buồn chuyện gì?". Bà ngơ ngác: "Bà đang vui mà, bà cười chảy cả nước mắt đây này." Từ đó trong nhóm có quy ước riêng: mặt khóc của bà nghĩa là bà đang rất vui.
Ông bà và những trò chơi với cháu
4. Xin ông cho thua một ván
Ông dạy cháu chơi cờ tướng. Tháng đầu cháu thua hết. Một hôm cháu thắng, ông xoa đầu: "Ông nhường đấy." Hôm sau cháu thắng tiếp. Ông lại bảo: "Hôm nay ông cũng nhường."
Một tuần liền ông "nhường". Đến ngày thứ tám, cháu ngồi vào bàn cờ, nói rất nghiêm túc: "Ông ơi, hôm nay ông đừng nhường nữa. Cháu muốn thua một ván cho biết cảm giác." Ông cười khà khà, đánh hết sức, và thua thật. Từ hôm đó ông không bao giờ nhắc chữ "nhường" nữa.
5. Ai kể cho ai ngủ
Tối nào bà cũng kể chuyện cổ tích cho cháu ngủ. Nhưng bà kể được nửa truyện thì giọng chậm dần, chậm dần, rồi bà ngủ trước. Cháu nằm chờ, rồi tự kể nốt phần còn lại, khẽ khàng cho bà nghe.
Một tối, trước khi tắt đèn, cháu hỏi rất nghiêm túc: "Bà ơi, tối nay ai kể cho ai ngủ ạ?" Bà cười: "Bà kể phần đầu, cháu kể phần cuối." Đến cuối tuần, cháu đã thuộc phần kết của mười hai truyện cổ tích, còn bà vẫn chưa nghe trọn truyện nào.
6. Tập làm ông
Ông đẩy kính lên trán, rồi đi khắp nhà tìm kính: dưới gối, trên bàn, trong túi áo. Cháu đứng ở cửa, chỉ lên trán ông. Ông sờ thấy, ho một tiếng: "Ông biết, ông thử xem cháu có tinh mắt không."
Hôm sau, cả nhà thấy cháu đeo một cái kính đồ chơi trên trán, đi lục khắp các phòng, miệng lẩm bẩm "kính đâu nhỉ". Mẹ hỏi cháu làm gì. Cháu đáp: "Con đang tập làm ông." Ông đứng sau, cười đến đỏ mặt, rồi chỉ lên trán cháu: "Đây này, ông thử xem cháu có tinh mắt không."
Ông bà, bữa ăn và những thói quen đáng yêu
7. Ở nhà bà, chữ "no" là bắt đầu
Mẹ dặn cháu: "Về nhà bà, ăn đủ thì nói no rồi, bà sẽ thôi." Bữa đầu tiên, cháu ăn hai bát, nói "Cháu no rồi ạ". Bà gật đầu: "No thì ăn tráng miệng." Tráng miệng xong, bà mang ra đĩa xôi: "Ăn thêm miếng xôi cho chắc bụng."
Xôi xong lại có chè, chè xong lại có quả na bà để dành. Về nhà, cháu kể với mẹ: "Mẹ dặn sai rồi. Ở nhà bà, nói no là một bữa mới bắt đầu." Lần sau về, cháu nhịn ăn sáng.
8. Túi để đựng túi
Cháu mở ngăn kéo tủ bếp nhà bà và phát hiện một kho báu: hàng trăm chiếc túi ni lông, gấp thành hình tam giác nhỏ xíu, xếp ngay ngắn như sách trong thư viện. Cháu hỏi: "Bà để dành làm gì nhiều thế?"
Bà đáp: "Để đựng đồ." Cháu hỏi đựng đồ gì. Bà nghĩ một lúc rồi mở ngăn kéo bên cạnh, lấy ra một chiếc túi to: "Để đựng mấy cái túi này." Bên trong túi to ấy lại là những chiếc túi gấp tam giác khác. Cháu lặng người trước một hệ thống lưu trữ hoàn hảo.
9. Ông đang nghe
Ông ngồi xem thời sự buổi trưa, đầu gật gù, rồi ngáy khe khẽ. Cháu rón rén tắt ti vi cho ông ngủ ngon. Ti vi vừa tắt, ông mở mắt ngay: "Sao lại tắt? Ông đang xem."
Cháu bật lại. Hai phút sau ông lại ngáy. Cháu thử vặn nhỏ tiếng, ông cũng mở mắt: "Bé quá ông không nghe được." Cuối cùng cháu ngồi cạnh ông, xem hết bản tin, kể lại cho ông những gì ông "đang nghe". Ông gật gù khen: "Bản tin hôm nay hay nhỉ."
10. Trước điện thoại một chút
Cháu hỏi: "Ông ơi, ông có sống từ thời khủng long không?" Cả nhà nín thở. Ông vuốt râu, trả lời thong thả: "Không. Ông ra đời sau khủng long một chút, và trước điện thoại một chút."
Cháu tính nhẩm rồi hỏi tiếp: "Thế hồi đó ông nhắn tin cho bà bằng gì?" Ông chỉ vào cái hộp gỗ trên nóc tủ: "Bằng thư. Viết một lá, đợi một tuần." Tối hôm ấy cháu ngồi đọc mấy lá thư cũ cùng bà, và lần đầu tiên thấy bà đỏ mặt.
Trêu tuổi già khác chê tuổi già ở chỗ nào
Truyện cười về người lớn tuổi rất dễ trượt sang chế giễu: chê lẩm cẩm, chê chậm chạp, chê lạc hậu. Kiểu truyện ấy có thể làm vài người cười, nhưng ông bà ngồi trong bàn sẽ chỉ cười gượng. Mười truyện ở trên đi theo hướng khác: ông bà có thể lóng ngóng với cái điện thoại hay quên kính trên trán, nhưng luôn giữ được phẩm giá và thường nói câu đáng nhớ nhất.
Một cách kiểm tra đơn giản: trong truyện, ông bà có phải là người duy nhất bị cười không? Nếu đứa cháu cũng có lúc ngây ngô, nếu cái kết cho thấy ông bà khôn ngoan theo cách riêng, như ông dạy cháu cảm ơn cái máy hay bà biến cuộc gọi hỏng thành mười phút ngắm quạt, thì đó là truyện trêu hiền. Nếu ông bà chỉ là cái cớ để chê, truyện ấy nên bỏ.
Chủ đề nên tránh hẳn: bệnh tật tuổi già, trí nhớ suy giảm do bệnh, chuyện mất mát và chuyện ai sống được bao lâu. Đó là những điều thật và đau với nhiều gia đình, không nên đem làm chất liệu gây cười, kể cả khi người kể không có ý xấu.
Kể truyện ông bà sao cho chính ông bà cũng cười
Truyện về ông bà hay được kể ở những buổi họp mặt đông đủ ba thế hệ. Vài gợi ý:
- Kể khi ông bà có mặt và đang vui. Truyện về ông bà mà kể sau lưng dễ thành nói xấu; kể trước mặt, ông bà có thể góp thêm chi tiết và thường kể hay hơn người kể.
- Mời ông bà xác nhận: "Bà ơi, có đúng thế không?" Câu hỏi nhỏ này biến ông bà từ nhân vật bị kể thành người đồng kể.
- Chọn truyện về thói quen, không về khuyết điểm: túi ni lông gấp tam giác, ăn thêm miếng xôi, ngủ gật xem thời sự là những thói quen ai cũng thấy đáng yêu.
- Kể chậm và rõ. Người lớn tuổi nghe kém thường ngại hỏi lại, nên giọng kể cần to vừa phải, ngắt câu rõ ràng.
- Kết bằng một chi tiết ấm. Truyện "Trước điện thoại một chút" kết ở mấy lá thư cũ; chi tiết như thế khiến cả bàn lặng đi một giây rồi mới cười, và tiếng cười ấy dễ chịu hơn.
Truyện nào để ai kể
Cùng một truyện, người kể khác nhau cho hiệu quả khác nhau. Gợi ý phân vai khi cả nhà ngồi đông đủ:
| Truyện | Người kể hợp nhất | Lý do |
|---|---|---|
| Cái quạt trần nhà bà, Năm cái mặt khóc | Cháu lớn đi học, đi làm xa | Người trong cuộc kể lại cuộc gọi, cuộc nhắn tin thật, bà ngồi cạnh xác nhận |
| Xin ông cho thua một ván, Tập làm ông | Cháu nhỏ | Câu kết thuộc về đứa cháu; trẻ kể bằng giọng thật thà làm ông cười nhất |
| Ở nhà bà, chữ "no" là bắt đầu | Con dâu hoặc con rể | Người từng được bà ép ăn thêm trong lần đầu về ra mắt kể là cả bàn gật gù |
| Túi để đựng túi, Ông đang nghe | Chính ông bà | Ông bà tự trào về thói quen của mình là kiểu hài duyên nhất, không ai phải ngại |
| Trước điện thoại một chút | Bố hoặc mẹ | Kết ở mấy lá thư cũ, người kể cần đủ trầm để giữ phút lặng trước khi cười |
Phân vai như vậy cũng giúp buổi họp mặt có nhiều người được nói, thay vì một người kể liền mạch cả buổi.
Câu hỏi thường gặp
Truyện cười về ông bà kể vào dịp nào hợp nhất?
Hợp nhất là những dịp cả nhà quây quần như mừng thọ, giỗ chạp đã xong phần lễ, Tết hay sinh nhật ông bà. Lúc ấy có đủ ba thế hệ, truyện được nghe từ nhiều góc. Nên chọn truyện có kết ấm và tránh truyện nhắc đến tuổi tác theo kiểu đếm ngược.
Có nên kể truyện cười về ông bà hay quên không?
Nên rất cẩn thận. Quên kính trên trán là chuyện ai cũng gặp, kể vui được. Nhưng nếu trong nhà có người đang suy giảm trí nhớ vì bệnh, những truyện về hay quên có thể làm người thân đau lòng. Khi không chắc, chọn truyện về thói quen hoặc công nghệ thay vì trí nhớ.
Làm sao giúp trẻ kể truyện cười cho ông bà nghe?
Chọn truyện ngắn có nhân vật đứa cháu, như truyện cờ tướng hay truyện ai kể cho ai ngủ, để trẻ nhập vai dễ. Cho trẻ tập kể vài lần trước, nhắc trẻ nói to, chậm. Ông bà thường cười vì chính cái dáng kể chuyện của cháu nhiều hơn vì truyện.
Truyện về ông bà dùng điện thoại có bị coi là chê người già lạc hậu không?
Không, nếu truyện cho thấy ông bà đang học, đang cố gắng và có cách hiểu riêng đáng yêu. Truyện bà gửi mặt khóc hay ông cảm ơn cái máy đều kết bằng việc cả nhà hiểu và thương ông bà hơn. Tránh truyện kết kiểu "người già thì chịu, không dạy được".
Có thể dùng truyện ông bà trong bài phát biểu mừng thọ không?
Có thể, nhưng chỉ một truyện ngắn, đặt ở đầu hoặc giữa bài để làm ấm không khí, sau đó chuyển sang lời cảm ơn. Truyện nên là kỷ niệm thật của gia đình kể theo kiểu vui, ví dụ chuyện ông dạy cả nhà cảm ơn. Không nên kể truyện có chút nào làm ông bà ngượng trước khách.