Bài tập về nhà là nơi cả gia đình cùng đi học lại: bố mẹ ngồi cạnh con, mở sách lớp bốn, và nhận ra mình đã quên gần hết cách giải mà cô giáo đang dạy. Từ đó nảy ra những truyện cười mà nhà nào có con đi học cũng thấy quen.
Bài này gồm mười một truyện ngắn tự viết về những buổi tối bên bàn học: bố giải toán bằng phương trình, mẹ dạy theo cách cũ, ông bà đọc chính tả, mô hình khoa học phát hiện lúc chín giờ tối, nhóm phụ huynh hỏi đáp án. Cuối bài có phần gợi ý để buổi kèm con học vui hơn, và để bố mẹ giúp con hiểu bài mà không làm hộ.
Bố mẹ học lại chương trình tiểu học
Mở sách của con ra, nhiều bố mẹ mới biết mình từng học những thứ này, và cách dạy bây giờ đã khác.
1. Bài toán không có x
Bài toán lớp bốn: "Hai thùng có tất cả 60 lít dầu, thùng thứ nhất nhiều hơn thùng thứ hai 10 lít. Hỏi mỗi thùng có bao nhiêu lít?" Bố đọc xong, cầm bút viết ngay: "Gọi số lít thùng thứ hai là x..."
– Bố ơi, cô chưa dạy x.
– Thì giải không cần x.
Bố ngồi nghĩ đến mười giờ tối. Cuối cùng con lấy vở ra, vẽ hai đoạn thẳng, giảng: – Bố bớt 10 lít của thùng nhiều hơn đi, còn 50, chia đôi được 25 là thùng ít. Thùng nhiều là 35. Cô dạy vẽ sơ đồ đoạn thẳng, bố ạ.
Bố gật gù, ghi vào sổ tay: "Sơ đồ đoạn thẳng — hỏi con trước khi dùng x."
2. Cách nào cũng ra 12
Mẹ hướng dẫn con làm phép tính theo cách mẹ học ngày xưa. Con nhíu mày: – Mẹ ơi, cô dạy khác.
– Cách nào cũng ra 12 thôi con.
– Nhưng cô bảo phải trình bày đúng các bước cô dạy, để cô biết con hiểu.
Mẹ ngồi nghe con giảng cách của cô, rồi thở ra: – Ừ, cách của cô dễ hiểu hơn thật. Ngày xưa mẹ học thuộc chứ có hiểu đâu.
3. Bố nói giọng nào
Bố kèm con học tiếng Anh, đọc mẫu từng từ. Con nghe một lúc rồi rụt rè: – Bố ơi, cô đọc khác bố.
– Bố đọc chuẩn đấy, bố học từ hồi cấp ba.
Con mở đoạn ghi âm trong sách cho bố nghe. Bố nghe hết, đặt sách xuống: – Thôi, phần đọc con nghe cô với máy. Phần nhắc con ngồi vào bàn thì để bố.
Mô hình, thủ công và những thông báo lúc chín giờ tối
Có những bài tập không cần giải mà cần làm bằng tay, và thường được báo cho bố mẹ vào giờ muộn nhất có thể.
4. Núi lửa lúc chín giờ
Chín giờ tối, Tí đang chuẩn bị đi ngủ thì sực nhớ: – Mẹ ơi, mai con phải nộp mô hình núi lửa.
Cả nhà bật dậy. Bố tìm hộp giấy, mẹ nhào bột, chị gái tô màu nâu đỏ, ông nội đi tìm lọ giấm và chút bột nở trong bếp để làm "nham thạch" sủi bọt. Mười hai giờ đêm, núi lửa hoàn thành, đẹp như trong sách.
Sáng hôm sau, Tí đến trường, nhớ mang cặp, nhớ mang nước, chỉ quên mang núi lửa. Bố đi làm muộn nửa tiếng để chở núi lửa đến trường. Cô giáo khen mô hình đẹp, Tí khoe: – Dạ, cả nhà con làm ạ, con làm phần quên.
5. Thủ công của ai
Bài thủ công gấp con hạc giấy. Mẹ gấp mẫu một con thật đẹp để con nhìn theo. Con gấp mãi không được, bèn mang con hạc của mẹ đi nộp.
Hôm sau cô trả bài, kèm lời phê: "Con hạc rất đẹp, nếp gấp chuẩn như người lớn gấp. Cô mời con lên gấp lại một con cho cả lớp xem."
Tối đó, hai mẹ con ngồi gấp hạc đến khi con tự gấp được. Con hạc thứ hai nghiêng một bên cánh, nhưng là của con.
Ông bà đọc chính tả và nhóm phụ huynh hỏi đáp án
Khi bố mẹ bận, ông bà ra tay. Khi ông bà cũng chịu, còn có nhóm phụ huynh — nơi một câu hỏi có thể sinh ra năm đáp án.
6. Ông đọc chậm
Ông nội đọc chính tả cho cháu. Ông đọc rất chậm, rõ từng chữ, mỗi câu nhắc lại ba lần, giữa các câu nghỉ uống một ngụm trà.
Đọc đến câu thứ năm thì ông quay sang: cháu đã gục xuống vở ngủ ngon lành, tay vẫn cầm bút.
Ông đắp chăn cho cháu, rồi tự viết nốt bài chính tả vào giấy nháp. Sáng hôm sau cháu dậy thấy bên cạnh vở có tờ giấy chữ ông, nét nghiêng đều đẹp, kèm một dòng: "Chữ ông đẹp hơn, nhưng cháu tự viết lại nhé."
7. Năm đáp án cho một bài
Mẹ Lan không chắc đáp án bài toán số ba, bèn hỏi trong nhóm phụ huynh lớp. Mười phút sau có hai mươi tin trả lời. Mười hai, mười bốn, mười hai phẩy năm, "bài này đề sai", và một phụ huynh gửi ảnh chụp bài con mình làm, kết quả là chín.
Mẹ Lan đọc hết rồi quay sang con: – Thôi, con tự làm theo cách cô dạy, sai thì mai cô chữa.
Hôm sau cô chữa bài: đáp án là mười hai. Nhóm phụ huynh rộ lên một tràng biểu tượng vỗ tay, kể cả phụ huynh ra chín.
8. Bố đòi viết thêm
Bài tập yêu cầu: "Hỏi bố mẹ ngày xưa thường chơi trò gì, viết năm dòng." Bố kể từ bảy giờ đến chín giờ: đánh khăng, nhảy dây, thả diều, bắn bi, chơi ô ăn quan, trốn tìm ngoài bãi rơm.
Con viết đúng năm dòng rồi đóng vở. Bố hỏi: – Còn trò thả diều ban đêm có đèn, sao con không viết?
– Dạ, cô chỉ cho năm dòng thôi bố.
– Thế thì con viết nhỏ chữ lại.
Những câu "xong rồi" và chiếc bàn học ngăn nắp
Học trò có cả một từ điển riêng về chữ "xong", và một tài năng đặc biệt trong việc dọn bàn trước khi học.
9. Xong phần đọc đề
– Làm xong bài chưa con?
– Dạ xong rồi mẹ.
– Đưa mẹ xem nào.
– Dạ, con xong phần đọc đề. Phần làm thì con đang suy nghĩ.
10. Dọn bàn bốn mươi lăm phút
Bảy giờ tối, Huy ngồi vào bàn học. Huy dọn lại sách vở, xếp bút theo màu, lau mặt bàn, thay giấy dán bàn, gọt hết bút chì, sắp xếp lại ngăn kéo. Tám giờ kém mười lăm, bàn học sạch như mới.
Huy nhìn đồng hồ, giật mình: – Ôi, muộn rồi. Thôi con làm bài nhanh cho kịp.
Mười lăm phút sau bài tập xong. Mẹ nhận xét: – Dọn bàn bốn mươi lăm phút, làm bài mười lăm phút. Mai mình đổi tỷ lệ lại nhé.
11. Học trò giảng ngược
Tối nào Na cũng giảng lại bài cho em trai lớp hai, vì cô dặn giảng cho người khác là cách học tốt. Một hôm mẹ đi ngang, nghe Na hỏi em: – Thế em hiểu chưa?
– Em hiểu rồi.
– Vậy em giảng lại cho chị xem, chị nghe xem chị giảng có đúng không.
Em trai giảng lại, rõ ràng mạch lạc. Na gật gù: – À, ra là thế. Giờ chị mới hiểu.
Vì sao bài tập về nhà là kho truyện cười của mọi gia đình
Bài tập về nhà buồn cười vì nó đảo ngược vai thầy trò trong nhà. Bố mẹ quen làm người giải thích mọi thứ, nhưng trước bài toán lớp bốn giải bằng sơ đồ đoạn thẳng, bố mẹ lại thành học trò của con. Sự đảo vai ấy diễn ra ở hàng triệu bàn học mỗi tối, nên ai nghe cũng thấy mình trong đó.
Lý do thứ hai là khoảng cách giữa hai thế hệ cách dạy. Cách bố mẹ học ngày xưa không sai, nhưng khác cách cô giáo dạy bây giờ, và học trò thường được yêu cầu trình bày theo cách mới để thầy cô theo dõi được tư duy. Truyện "Cách nào cũng ra 12" cười đúng vào chỗ đó, và kết thúc bằng sự thừa nhận dễ thương của người mẹ.
Điều đáng để ý là nhiều truyện có kết thúc mà người lớn lùi lại: mẹ để con tự làm theo cách cô dạy, ông viết mẫu nhưng dặn cháu tự viết lại, hai mẹ con gấp hạc đến khi con tự gấp được. Đó cũng là tinh thần nên giữ khi kèm con học thật: người lớn đi cùng, nhưng cây bút vẫn nằm trong tay con.
Kèm con làm bài tập sao cho vui mà không làm hộ
Rút ra từ chính những truyện trên, vài gợi ý cho bố mẹ:
- Hỏi con cô dạy thế nào trước khi giảng. Để con giảng cách của cô vừa giúp con ôn, vừa tránh việc bố mẹ dạy một cách khác làm con rối.
- Nhận là mình quên. Bố mẹ thừa nhận "bố quên mất rồi, con chỉ bố xem" không làm mất uy tín, ngược lại khiến con thấy học là chuyện của mọi người.
- Hỏi lịch bài tập từ đầu tuần. Một câu hỏi nhẹ nhàng mỗi tối chủ nhật "tuần này có bài nào cần làm mô hình không" cứu được nhiều buổi tối chín giờ.
- Làm mẫu rồi để con làm lại. Như con hạc giấy: người lớn gấp mẫu, con tự gấp bản của mình, đẹp hay chưa đẹp thì vẫn là của con.
- Dùng nhóm phụ huynh để hỏi lịch, không để so đáp án. Đáp án sai thì mai cô chữa; con được chữa bài là con được học.
- Cười khi bế tắc. Khi cả bố lẫn con cùng không ra, một câu đùa và mười phút nghỉ thường hiệu quả hơn ngồi cáu với nhau đến khuya.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ không giải được bài tập của con thì nên làm gì?
Thành thật nói với con là bố mẹ chưa nhớ cách giải, rồi cùng con xem lại vở ghi và ví dụ cô đã chữa. Nếu vẫn chưa ra, để con ghi chú câu hỏi và hỏi cô hôm sau. Việc con thấy bố mẹ cũng có lúc không biết giúp con bớt sợ sai.
Có nên dạy con giải toán theo cách của bố mẹ ngày xưa không?
Có thể chia sẻ như một cách tham khảo, nhưng bài nộp nên trình bày theo cách cô dạy, vì cô cần thấy các bước tư duy theo chương trình. Nếu thấy cách cũ dễ hiểu hơn với con, có thể trao đổi với cô để thống nhất, tránh để con bị rối giữa hai cách.
Truyện cười về bài tập về nhà có thể kể trong buổi họp phụ huynh không?
Rất hợp, nhất là truyện bài toán không có x hay núi lửa lúc chín giờ, vì hầu hết phụ huynh từng trải qua. Kể xong có thể chuyển sang phần dặn dò về lịch bài tập và cách hỗ trợ con, như hỏi lịch đầu tuần, không làm hộ mô hình.
Làm sao để con không báo bài tập vào phút chót?
Tạo thói quen xem sổ ghi bài cùng con mỗi tối chủ nhật và mỗi tối trước khi ngủ. Có thể dán một tờ lịch nhỏ trên bàn học để con tự ghi các bài cần làm lâu như mô hình, thuyết trình. Khi con báo sớm, khen ngay để con thấy lợi ích của việc báo sớm.
Giúp con làm thủ công đến mức nào thì không thành làm hộ?
Người lớn có thể làm mẫu, chuẩn bị vật liệu và giúp những bước nguy hiểm như dùng dao rọc giấy, dùng keo nóng. Phần chính như gấp, cắt, dán, tô nên để con tự làm, kể cả khi sản phẩm chưa đẹp. Thầy cô thường đánh giá sự cố gắng của con hơn độ hoàn hảo.
Vì sao nhóm phụ huynh hỏi đáp án hay ra nhiều kết quả khác nhau?
Vì mỗi phụ huynh giải theo cách và trí nhớ riêng, có người đọc nhầm đề, có người dựa vào bài con làm chưa được chữa. Nhóm phụ huynh hữu ích để hỏi lịch học, thông báo của lớp, còn đáp án thì nên để con tự làm và nhờ cô chữa trên lớp.