Mười truyện cười ngày Tết dưới đây đi theo đúng nhịp một cái Tết gia đình: dọn nhà cuối năm, gói bánh chưng, đón người xông đất, chụp ảnh cả nhà, đi chúc Tết họ hàng, và bước lên cân vào mùng Sáu. Truyện tự viết, sạch, không xoay quanh rượu bia hay trò ăn tiền, kể được trong bữa cơm tất niên cũng như lúc ngồi chờ giao thừa.
Tết là lúc cả nhà ở cùng nhau lâu nhất trong năm, nên cũng là lúc nhiều chuyện buồn cười xảy ra nhất. Phần lớn đến từ những thói quen lặp lại năm nào cũng như năm nào, chỉ cần đẩy lên một chút là thành truyện. Cuối bài có ghi chú về những đề tài Tết nên tránh trong truyện cười và gợi ý dùng truyện trong lúc chờ giao thừa.
Những ngày cuối năm: dọn nhà và gói bánh
1. Cái hộp năm nào cũng dừng
Hai mươi tám Tết, cả nhà tổng vệ sinh. Mẹ lôi từ nóc tủ xuống một cái hộp thiếc cũ. Bên trong là hai tấm vé xem phim từ hồi bố mẹ mới quen, một lá thư viết tay và tấm ảnh bố để tóc dài. Bố lao tới giành lấy, nhưng đã muộn.
Cả nhà bỏ chổi, ngồi quây quanh nghe mẹ kể chuyện hẹn hò, bố thì liên tục cãi "không phải thế". Đến tối, nhà vẫn chưa dọn xong một nửa. Con gái tổng kết: "Năm nào nhà mình cũng dọn đến cái hộp này là dừng." Mẹ quyết định: "Sang năm cất cái hộp vào chỗ khó tìm hơn." Bố lặng lẽ mang hộp lên chỗ cũ.
2. Mười chiếc bánh có sợi lạt đỏ
Năm nay cậu con trai tự tay gói một chiếc bánh chưng, hơi méo, và buộc một sợi lạt đỏ để đánh dấu "bánh của con". Cô em gái thấy thế cũng buộc lạt đỏ vào chiếc của mình. Bố, mẹ, ông, bà, cô, chú, ai gói xong cũng lặng lẽ buộc thêm một sợi lạt đỏ.
Sáng hôm sau vớt bánh, cả nhà đứng nhìn mười chiếc bánh chưng, chiếc nào cũng có một sợi lạt đỏ. Ông nhìn một lượt, gật gù: "Năm nay nhà mình đoàn kết thật, ai cũng muốn bánh của mình được nhận ra." Cuối cùng cả nhà nhận ra chiếc của cậu con trai, vì nó là chiếc duy nhất hình bình hành.
3. Hộp bánh quy năm nay
Nhà nào cũng có một hộp bánh quy thiếc màu xanh, mà mở ra thì thấy kim chỉ, cúc áo và mấy cuộn chỉ màu. Năm nay, mùng Một, khách đến chơi, mẹ mở hộp bánh xanh ra mời. Bên trong là bánh quy thật, còn thơm mùi bơ.
Cả nhà im lặng nhìn nhau như chứng kiến một chuyện lạ. Bà là người đầu tiên lên tiếng: "Thế cái kim của bà đâu? Bà đang định khâu cái cúc áo." Bố phải chạy đi tìm, cuối cùng thấy kim chỉ trong một hộp bánh quy khác, màu đỏ. Nhà ấy giờ có hai hộp, và không ai còn chắc hộp nào đựng bánh.
Giao thừa và sáng mùng Một
4. Người xông đất chạy bộ
Chú Nam hàng xóm nổi tiếng hiền lành, vui tính, năm nay được ba nhà trong ngõ cùng mời xông đất lúc giao thừa. Chú không nỡ từ chối nhà nào. Pháo hoa vừa nổ, chú chạy từ nhà đầu ngõ sang nhà giữa ngõ, rồi phi một mạch đến nhà cuối ngõ.
Đến nhà thứ ba, chú đứng ở cửa thở hồng hộc, mồ hôi đầy trán dù trời rét. Chủ nhà mừng rỡ: "Năm nay nhà mình chắc khoẻ lắm, người xông đất vừa chạy bộ tới." Từ đó trong ngõ có lệ mới: ai mời chú Nam xông đất phải báo trước từ rằm tháng Chạp để chú xếp lịch.
5. Vạn sự giảm giá
Bé Na sáu tuổi được mẹ dạy thuộc lòng một câu chúc Tết dài cho ông bà: "Cháu chúc ông bà sống lâu trăm tuổi, an khang thịnh vượng, vạn sự như ý." Bé tập cả tuần, thuộc vanh vách.
Sáng mùng Một, cả họ đứng nghe. Bé khoanh tay, dõng dạc: "Cháu chúc ông bà sống lâu trăm tuổi, an khang thịnh vượng, vạn sự... vạn sự..." Bé quên mất. Mấy giây im lặng, rồi bé nói to câu duy nhất bật ra trong đầu, câu bé nghe ở siêu thị cả tuần: "Vạn sự giảm giá!" Ông bà cười đến mức phải lì xì thêm.
6. Chào bác
Họ hàng đông quá, bé Bin không nhớ ai là ai. Mẹ dặn: "Ai trông lớn tuổi hơn bố thì chào bác, ai trẻ hơn thì chào chú." Bé gật đầu, đi khắp nhà chào rất lễ phép.
Đến lúc bố từ ngoài cửa bước vào, mặc bộ vest mới mua, tóc chải gọn, đeo kính. Bé khoanh tay cúi đầu: "Cháu chào bác ạ." Cả nhà cười rộ. Bố ngồi xuống bế con: "Bác đây là bố con đấy." Bé nhìn kỹ một lúc rồi bảo: "Bố mặc thế này trông lớn tuổi hơn bố."
Lì xì, ảnh Tết và mùng Sáu
7. Đòi lãi phong bao
Năm ngoái mẹ "giữ hộ" toàn bộ tiền mừng tuổi của cậu con trai. Năm nay, ngay sáng mùng Hai, cậu mang một tờ giấy đến: "Mẹ ơi, tiền năm ngoái mẹ giữ, giờ phải có lãi chứ ạ."
Mẹ không chút bối rối: "Mẹ đã đầu tư cho con rồi: bộ quần áo mới, đôi giày mới, hai bộ sách và một cái cặp." Cậu bé ngẫm nghĩ, rồi nói: "Thế con xin xem sổ sách." Mẹ đưa luôn mấy tờ hoá đơn kẹp sẵn trong ngăn kéo. Cậu đọc xong, gật gù, rồi hỏi: "Năm nay mẹ có cần con giữ hộ mẹ không?"
8. Bức ảnh đẹp nhất năm
Mùng Một, cả nhà mặc áo dài chụp ảnh trước cây mai. Bố đặt máy hẹn giờ mười giây, chạy về chỗ đứng. Đúng giây thứ chín, bố vấp vào chậu quất, lảo đảo. Ảnh chụp đúng khoảnh khắc ấy: cả nhà quay sang, cười nghiêng ngả, bố là một vệt mờ ở góc ảnh.
Chụp lại năm lần, tấm nào cũng ngay ngắn, đẹp đẽ. Nhưng cuối cùng tấm được in khổ to treo ở phòng khách lại là tấm có vệt mờ. Khách đến hỏi, bà chỉ vào vệt mờ: "Đấy là bố nó, đang chạy về với gia đình."
9. Dưa hấu không ăn Tết
Mùng Sáu, cả nhà lần lượt bước lên cân. Ai cũng tăng hai ba cân. Bố nhìn con số, khẳng định chắc nịch: "Cái cân này hỏng rồi, ra Tết phải mua cái mới."
Mẹ lặng lẽ đặt quả dưa hấu lên cân, đúng ba cân như lúc mua. Bố vẫn không chịu thua: "Dưa hấu nó không ăn Tết, nên nó không biết." Sáng hôm sau, cả nhà thấy bố dậy sớm chạy bộ, mang theo quả dưa hấu ấy để "so sánh cho công bằng".
10. Cháu chưa cưới, cháu ăn bánh rồi
Năm nào về quê, cô Út cũng hỏi một loạt câu: bao giờ cưới, lương bao nhiêu, sao béo lên, học xong chưa. Năm nay cậu cháu quyết định chủ động. Vừa bước vào nhà, cậu khoanh tay, nói một mạch: "Cháu chào cô. Cháu chưa cưới, lương đủ tiêu, béo lên hai cân, học xong rồi ạ."
Cô Út ngơ ngác nhìn cháu một lúc, rồi chìa ra cái đĩa: "Cô chỉ định hỏi cháu ăn bánh chưng chưa thôi mà." Cả nhà cười ồ. Cậu cháu ngồi xuống ăn bánh, và năm ấy là năm đầu tiên cậu không bị hỏi câu nào.
Đề tài Tết nên tránh trong truyện cười gia đình
Rượu bia và say xỉn. Truyện "say ngày Tết" rất phổ biến nhưng dễ cổ vũ uống nhiều và lái xe sau khi uống. Một truyện cười gia đình không cần đến chai rượu mới vui; chuyện dọn nhà, gói bánh, chúc Tết đã đủ chất liệu.
Trò ăn tiền ngày Tết. Đánh bài ăn tiền, cá cược là thứ không nên được tô vẽ như nét vui ngày Tết, nhất là trong truyện có trẻ con nghe. Thay vào đó, những trò như chụp ảnh, đoán câu đố hay kể chuyện cũng tạo được tiếng cười.
Câu hỏi làm người nghe tổn thương. Chuyện họ hàng hỏi lương, hỏi cưới, chê béo gầy là đề tài được nhiều người đem ra cười. Truyện "Cháu chưa cưới, cháu ăn bánh rồi" chọn cách lật ngược: người bị hỏi chủ động, còn cô Út hoá ra chỉ hỏi chuyện bánh. Không ai bị bêu là người tò mò quá đà, và người nghe đang có áp lực thật cũng không thấy bị xát muối.
Chuyện kiêng kỵ được nói như sự thật. Tết có nhiều tục lệ như xông đất, kiêng quét nhà. Truyện có thể dùng tục lệ làm bối cảnh, như chú Nam chạy ba nhà, nhưng không nên phán rằng ai hợp tuổi, ai mang xui. Cười vào cách con người làm theo tục lệ, không cười vào việc ai đó bị coi là xui xẻo.
Dùng truyện cười trong lúc chờ giao thừa
Khoảng một hai tiếng trước giao thừa thường là lúc cả nhà ngồi không, ti vi bật mà không ai xem. Đó là thời điểm hợp nhất để kể truyện Tết. Có thể chia lượt: mỗi người kể một truyện, ai kể xong được chọn người tiếp theo. Những truyện ngắn như "Vạn sự giảm giá" hay "Chào bác" hợp để trẻ con kể, còn "Cái hộp năm nào cũng dừng" hợp để bố mẹ kể vì thường kéo theo chuyện thật của chính nhà mình.
Một biến thể vui là kể "truyện Tết nhà mình": mỗi người nhớ lại một sự cố buồn cười của những cái Tết trước, rồi kể theo kiểu truyện cười, có mở bài, có câu kết. Gia đình nào cũng có một chiếc bánh chưng méo, một tấm ảnh bị mờ hay một câu chúc bị quên. Những truyện ấy thường được kể lại năm này qua năm khác và thành một phần của Tết.
Câu hỏi thường gặp
Truyện cười ngày Tết nên kể vào lúc nào?
Thời điểm hợp nhất là bữa cơm tất niên, khoảng thời gian ngồi chờ giao thừa và các buổi chiều mùng Hai, mùng Ba khi khách đã vãn. Tránh kể lúc đang làm lễ hay khi có khách đến chúc Tết trang trọng. Truyện ngắn một phút, kể xen giữa câu chuyện, dễ được đón nhận hơn kể liền một tràng.
Có truyện cười Tết nào hợp cho trẻ nhỏ kể không?
Truyện Vạn sự giảm giá và Chào bác rất hợp, vì nhân vật là trẻ con và câu kết ngắn, dễ nhớ. Trẻ có thể đóng vai bé Na hay bé Bin, nói câu kết bằng giọng của mình. Ông bà thường thích nghe cháu kể truyện hơn nghe người lớn kể, kể cả khi cháu kể lộn xộn.
Làm sao trả lời câu hỏi khó của họ hàng ngày Tết một cách hài hước?
Có thể học cách của cậu cháu trong truyện: chủ động kể trước những gì mọi người hay hỏi, bằng giọng vui vẻ, rồi chuyển sang hỏi thăm lại người lớn. Giọng nhẹ nhàng và nụ cười làm câu trả lời thành trò vui chung. Tránh đáp trả mỉa mai, vì ngày Tết ai cũng muốn giữ hoà khí.
Kể truyện cười Tết có cần tránh nói đến tiền không?
Không cần tránh hẳn, chuyện lì xì là một phần của Tết và kể vui được, như truyện đòi lãi phong bao. Nên tránh so sánh ai lì xì nhiều ít, chê bao lì xì mỏng hay nói về tiền thắng thua. Tiền trong truyện Tết nên là cái cớ cho tình huống vui, không phải thước đo tình cảm.
Có thể dùng những truyện này trong chương trình Tết của công ty hay trường học không?
Có thể, vì truyện sạch và không gắn với vùng miền hay nghề nghiệp nào. Ở công ty, chọn truyện về dọn nhà, hộp bánh quy, cân mùng Sáu. Ở trường, chọn truyện có nhân vật trẻ con. Người dẫn có thể kể một truyện rồi mời khán giả chia sẻ chuyện Tết vui nhà mình.
Truyện về xông đất có bị coi là mê tín không?
Truyện chỉ dùng tục xông đất làm bối cảnh cho tình huống buồn cười, không khẳng định ai mang may hay xui. Đó là cách kể an toàn: cười vào việc chú Nam chạy ba nhà, không cười vào người bị chê không hợp tuổi. Khi kể, giữ đúng tinh thần ấy là không chạm đến niềm tin của ai.